Circado

Circado is een theatrale muziekwandeling. Er zijn twee varianten, op verschillende plaatsen in het stroomgebied van de Rijn, IJssel, Nederrijn en Lek.

De eerste variant is een groepswandeling met live optredens. Na de uitvoeringen in Groessen (oktober 2020) zijn er in 2021 uitvoeringen in o.a. Zwolle (3 en 4 juli) en bij de Diefdijk (2 en 3 oktober). De live uitvoeringen worden ter plaatse gemaakt, gerepeteerd en gespeeld door orkesten, ensembles en solisten uit de omgeving van de startlocatie.
Bezoekers kiezen zelf een starttijd en volgen de wandeling met een gids. Locaties, data en tijden van nieuwe uitvoeringen zijn te vinden op de Circado Live websites. Daar zijn ook de voorbereidingen te volgen.
Naar aanleiding van de vele enthousiaste reacties van publiek en spelers is besloten te onderzoeken of het mogelijk is om in Duiven voor de zomer van 2022 een nieuwe Circado te maken. Met nieuwe muziek en nog meer deelnemers. Eind 2021 maken we hier de planning bekend.

De tweede variant is een audiotour die je op ieder gewenst moment individueel kunt volgen. Daarbij is de izi.travel app muziekspeler én gids.
De eerste audiotour is in 2020 geopend in Groessen. Nieuwe audiotours zijn in de maak. Zodra er een audiotour opent komt de link op deze pagina.

Altijd onderweg, altijd thuis
We lopen langs plaatsen die allemaal een kant van het thema ʻthuisʼ laten zien. In de Liemers langs de Limes (Unesco Werelderfgoed) hebben mensen vaak hun huis moeten verlaten om het ergens anders, al dan niet in hetzelfde gebied, weer op te bouwen. Dat geldt voor het verleden (het verdronken dorp), het heden (langs de Betuweroute) en de toekomst (de nieuwe snelweg). Hoe belangrijk is het een eigen plek te hebben? Maakt het uit waar die eigen plek zich bevindt? En wat is het verschil tussen een huis en een thuis? Via de koptelefoon horen we vragen over ʻthuisʼ, niet bedoeld om beantwoord te worden, maar om over na te denken en naderhand met elkaar over van gedachten te wisselen.
Op de weg naar de dijk fietsen en lopen mensen, ze zijn allemaal onderweg. Soms staan ze even stil, stappen van hun fiets en kijken uit over het landschap. Zij vertegenwoordigen bewoners uit alle tijden. Als we op de dijk komen zijn de mensen verdwenen. Wij zijn het nu zelf. We genieten van het uitzicht, dat tot ons begint te spreken. Het uitzicht is er altijd geweest. Het hoort bij ons, heeft ons nodig, want is het er wel als er niemand is om het te zien? Bij het bootje horen we het verhaal van een man die is gaan varen. Waar hij naartoe gaat en of hij nog terugkeert naar zijn huis en zijn gezin is onduidelijk. Misschien weet hij dat zelf ook nog niet. Hij denkt aan de tochtjes die hij vroeger maakte en herinnert zich dat hij bang was met zijn boot tegen de daken van het verdronken dorp te botsen.
We horen de kerkklokken, ver weg. We zijn in de toekomst beland, in een auto die hier in 2035 over de snelweg rijdt. De automobilist luistert naar een podcast over de geschiedenis. We horen een dorp langzaam veranderen in een bruisende stad. Amsterdam is inmiddels al lang verdronken, net als Leuven. En Liemers City is de nieuwe hoofdstad van Nederland!
De klokken lokken ons terug naar de kerk. Terwijl we het Rivierlied zingen staan in de velden en tussen de bomen langs het Kerkpad musici en zangers. Je ziet ze niet, maar hoort ze wel.

Het Engelse Werk
Het buurtschap Spoolde (Zwolle) ligt niet ver van de plaats waar de IJssel uitmondt in het IJsselmeer. Op de bodem van het IJsselmeer liggen de restanten van vele verdronken dorpen. Ook Zwolle werd regelmatig getroffen door overstromingen. De route door Spoolde gaat rond de voormalige vesting “Het Engelse Werk”, een verdedigingswerk dat is weggespoeld bij een grote overstroming in 1672.
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog begon Prins Maurits van Nassau met de aanleg van verdedigingswerken. Deze redouten vormden een keten langs de rivier, de IJssellinie. Werken deed de IJssellinie niet. In de winter van 1624 trok graaf Hendrik van den Bergh met zijn soldaten over de bevroren rivier. Na de Tweede Wereldoorlog werd opnieuw een IJssellinie aangelegd, nu als onderdeel van de NAVO-verdediging tegen Russische tanks. De Nederlandse regering liet in het grootste geheim verdedigingswerken en schuilkelders bouwen. Russische tanks zijn bij Spoolde nooit gesignaleerd.
Bij de inpolderingsplannen van Flevoland was in de jaren zestig al een spoorlijn ingetekend tussen Lelystad en Zwolle. Pas eind 2003 is het tracé voor de Hanzelijn vastgesteld. De oude spoorbrug over de IJssel werd gesloopt om ruimte te maken voor de rivier en vervangen door een nieuwe brug verder stroomopwaarts, de Hanzeboog, die in 2011 in gebruik is genomen.
Spoolde ligt tegenwoordig ingeklemd tussen de IJssel en de provinciale weg N331-N337 en wordt doorsneden door twee kanalen, een snelweg en een spoorweg (de Hanzelijn). De Hanzelijn wordt na het schrappen van de Noordtak van de Betuweroute ook gebruikt voor goederenvervoer.
De muziekwandeling Circado Spoolde is onderdeel van het activiteitenprogramma van de IJsselbiënnale.

De Diefdijk
De Diefdijk (1284) is de belangrijkste binnendijk van Nederland. De 23 kilometer lange dijk doet nog steeds dienst als waterkering die de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden beschermt tegen wateroverlast uit de Betuwe. Het Wiel van Bassa, ontstaan bij doorbraken in 1571 en 1573, is de grootste door dijkbreuk ontstane kolk in Nederland. Voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie (Unesco Werelderfgoed) zijn in de negentiende eeuw sluizen aangelegd. Op strategische plekken werden forten gebouwd. Het gebied tot Culemborg kon worden geïnundeerd. Aan de oostzijde van de Diefdijk ontstond dan een watervlakte van meer dan vier kilometer breed om de Hollandse steden te beschermen tegen een mogelijke vijandelijke inval. Fort Everdingen ligt op de plek waar de Diefdijk en de Lekdijk samenkomen. Het Fort is tussen 1842 en 1847 gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Bij het fort liggen de drie sluizen voor de inundatie van de polder tussen de Diefdijk en Culemborg. In de eerste wereldoorlog werden er vijfhonderd militairen gestationeerd met paarden, wagens en geschut. Maar met de komst van vliegtuigen verloren de polder en de forten hun militaire functie. De forten bij Culemborg, Everdingen en het Spoel bleven echter in militair gebruik doordat zij als thuisbasis gingen dienen van de Explosieven Opruimingsdienst. Iets verderop ligt de snelweg, met een coupure die hoog water kan tegenhouden.