De route met live optredens

Vertrek bij de kerk

Op weg door de wijk

Klanken uit de wijk

Over het spoor

Gebroken tafereel

Weg door de tijd

Een dag in het leven

De dijk op

Het uitzicht

Ik ben het uitzicht. Ik heb nooit niet bestaan, ik ben er altijd geweest, al ben ik elke dag, ieder uur, elk moment anders.
Ik ben zo veranderlijk als het weer. Ik ben het weer. De snelheid van de wind, de golven op de waai, de kleur van de bladeren aan de bomen en de struiken.
Ik ben die vogel, dat schaap, die fietser en alle andere toevalstreffers die je ziet.
Ik ben de streken blauw, wit, groen, geel, ik ben het ijzer, het asfalt, het gras, de muur, het hek, de harde overgang of onzichtbare grens. Het enige dat ik nodig heb, ben jij.
Ik ben er, omdat jij er bent.
Ik ben van jou.
Ik ben verrassend.
Ik ben overweldigend.
Ik ben klein, een detail.
Ik ben onvolledig.
Ik ben schuldig.
Ik ben traumatisch.
Ik ben meerlagig.
Ik ben de herinnering aan het mooiste moment van je leven.
Ik ben fenomenaal.
Ik ben een beetje te.
Ik ben saai.
Ik ben flets.
Ik ben kleurrijk.
Ik ben fotogeniek.
Ik ben Hollands.
Ik ben hier.

Tijdlijn op de dijk

In de boot

Ik duw me af met de rechter roeispaan die ik daarna in de dol hang. Ook aan de golven op het water zie je dat het waait.
Het huis wordt steeds kleiner. Als ik mijn ogen dichtdoe, zie ik de was op de bleek drogen. Ik zie de uien groeien, de koeien grazen, de bijen de bloemkelken in vliegen, de kinderen over het pad rennen, aan de takken van de bomen schudden in de hoop dat het fruit eruit valt. Dan zie ik het grotere plaatje, het huis en het land. Mijn vrouw en kinderen.
Als ik mijn ogen weer opendoe is het huis verdwenen. Ik ben alleen.
Op de kadans van mijn slagen neurie ik zachtjes.
Bij elke slag glijden de vingers van mijn linkerhand over de knokkels van mijn rechterhand. Bij elke slag vliegen druppels water de boot in, landen op mijn broek, mijn jas en mijn schoenen. Met elke slag krijg ik meer ruimte in mijn hoofd.
Boven mij vliegen vogels over. Ik laat de roeispanen los, strek mijn armen, spreid mijn vleugels. Ik scheer over het water, ik zie niet waar ik heenga, alleen waar ik ben geweest. Ik vind het prettig niet te weten waar ik naartoe ga.
Als kind was ik altijd bang dat ik tegen een van de daken van Leuffen aan zou varen. En nog steeds voel ik hier de aanwezigheid van het dorp.
Het was niet de eerste keer dat de dijk doorbrak, maar ook de dingen waar je op kunt wachten komen, wanneer ze komen, onverwacht.
Ik weet dat zij wacht op de keer dat ik niet terugkom. Dat ze verwacht dat er een avond komt dat ze voor het raam staat, naar buiten kijkt en mij niet zal zien. Iets in mij wacht ook op dat moment. Maar alles waar ik nu aan denk is dat ik niet te diepe halen moet maken. En aan de straten en de huizen met de meubels en de kommen, borden, het bestek, de kleren, dekens en dieren onder mij.
En dat is voor nu genoeg.

I’m on a boat in the sea
Thinking about you and me
Listening, to churchbells, listening.
Drifting for days withoud ends
Thinking about all my friends
And where they are now
If there with you now
Trying to comfort you, crying.
Waves rock my boat while I’m blue
Seagulls sing lullabies too
Until I’m sleeping. Until I am.
I am asleep on the sea
Dreaming about you and me
Listening to churchbells
That ring for mournings, churchbells.

Het verdronken dorp

De weg naar Liemers City

Stroompjes bij de boompjes

Muzikaal hoogtepunt

Epiloog

Er is het gras. Er is het graan, rogge, haver, wuivend of pas gemaaid. Er zijn de vogels met hun poten in het troebele water, er zijn de insecten die met hun poten over datzelfde water glijden, er zijn de vissen. Er zijn de bevers die zich zelden laten zien.
Er zijn koeien, konijnen, duiven, ganzen, kevers, libellen, reeën, rietgorsen, kleine karekieten, visotters, vleermuizen, steenuilen, gierzwaluwen, kerkuilen, huismussen, paarden, katten, regenwormen, mieren, snoeken, baarzen, koolwitjes, citroenvlinders, atalantaʼs.
Er is het zand waar niets op groeit. Er is de klei. Er is de tuinbouw, er zijn appels en aardbeien. Er is gezaaid en geoogst.
Er is het water. In druppels, de regen, het lekkende dak. Stromend, de rivier die we richting leren geven met kribben en dammen. Golvend, door weer en wind omhooggestuwd, de schuimkoppen, het neerslaan van het water tegen de dijken, op het land, tegen de muren en daken van de huizen. Er is geen zwemdiploma. Het is redden wat
en wie er te redden valt, en rennen. Pak je kinderen, trek je jas van de kapstok en vertrek zonder om te kijken.
Er worden bruggen gebouwd, er vaart een trekpont. Vijf cent voor een lopende, tien cent als je met de fiets bent. Er zijn de passen die we zetten, we tellen de stappen, we meten de ruimte die we nodig hebben.
Er zijn de wetten, geschreven en ongeschreven, die we op de schop nemen. We zetten de zaken naar onze hand.
Er is de drang hogerop te komen. Grenzen worden getrokken, bevochten, verlegd of opgeheven. Er is het jagen en het vluchten. De aanval en de verdediging. Er is altijd een vijand. Maar er is ook altijd het draaien; van een perceptie, van de tijd, van de wind. Wie gaat wie achterna?
Er is onze reislust maar ook ons verlangen naar rust. Even stilstaan, liggen in het gras, met onze ogen dicht luisteren naar wat er beweegt om ons heen.
Er zijn onzichtbare dingen die, door er woorden aan te geven zichtbaar worden: de schoonheid, de verte, het verdriet, de herinnering.
Er is de liefde voor waar we vandaan komen. Er zijn onze ouders, grootouders, voorouders. En er zijn onze kinderen, kleinkinderen, achterkleinkinderen en er zullen ooit hun kinderen zijn, en hun kleinkinderen, en die van hen en hen. Alles gaat maar door en
door en ook als we stilstaan volgt alles in en rondom ons zijn weg.

Circado is een project van P22 (concept en productie), Eef van Breen (muziek), Renée van Marissing (tekst), Vera Galesev (geluidseffecten), Kirsten Robben (regie) en meer dan honderd bewoners van de Liemers. Met muziek van de Eef van Breen Group uitgevoerd door Eva Tebbe, Christos Yerolatsitis en Eef van Breen, opgenomen door Stathis Elio.
Foto’s Ancil Janssen en Martine Wijnen. Films Storyshot en P22.